Bạn có thể thường nghe bạn bè nói: “Ngày nắng nóng là phải ăn lẩu cay, sau khi mồ hôi vã ra đầm đìa, cơ thể lại cảm thấy cực kỳ mát mẻ và sảng khoái!”
Ở những vùng có mùa hè thiêu đốt như Thái Lan hay Tứ Xuyên, văn hóa ẩm thực luôn không thể thiếu vị cay.
Điều này thực sự có cơ sở khoa học hay chỉ là tác động tâm lý đơn thuần?
Ăn cay đánh lừa bộ não như thế nào?
Thực ra việc ăn cay làm con người đổ mồ hôi giải nhiệt phụ thuộc hoàn toàn vào thành phần cốt lõi trong ớt: Capsaicin!
Khi chúng ta ăn thức ăn cay, capsaicin trực tiếp kích thích các thụ thể cảm nhận đau và nhiệt độ TRPV1 trên khoang miệng và lưỡi.
Sau khi thụ thể
TRPV1được kích hoạt, bộ não lầm tưởng cơ thể đang ở trong môi trường nhiệt độ cao, từ đó khẩn cấp kích hoạt đổ mồ hôi ồ ạt và giãn vi mạch!
Mệnh lệnh phát ra sau khi bộ não bị đánh lừa khiến tuyến mồ hôi toàn thân mở rộng, đó là lý do tại sao ăn cay lại vã mồ hôi hột.
Độ ẩm môi trường là yếu tố quyết định hiệu quả giải nhiệt của việc ăn cay
Ăn cay đổ mồ hôi có thực sự làm bạn mát mẻ hơn? Câu trả lời phụ thuộc vào môi trường khí hậu bạn đang sống!
| Môi trường khí hậu | Khu vực tiêu biểu | Hiệu quả giải nhiệt qua mồ hôi |
|---|---|---|
| Vùng khô nóng | Mexico, Bắc Ấn Độ | Mồ hôi bốc hơi nhanh chóng mang theo nhiệt lượng, hiệu quả hạ nhiệt rõ rệt |
| Vùng nóng ẩm | Đài Loan, Ven biển Đông Nam Á | Độ ẩm không khí quá cao mồ hôi không thể bốc hơi, ngược lại càng nhấp nháp ngột ngạt |
Trong môi trường có độ ẩm tương đối thường xuyên vượt quá 70%, mồ hôi sinh ra từ việc ăn cay sẽ chỉ bám dính trên da. Nếu không có quạt điện hoặc gió nhẹ hỗ trợ bốc hơi, nó chỉ làm bạn cảm thấy hầm hập và khó chịu hơn!
Tại sao các vùng nóng ẩm vẫn duy trì thói quen ăn cay?
Vì hiệu quả hạ nhiệt khi ăn cay ở vùng nóng ẩm bị giảm sút, tại sao nhiều vùng nhiệt đới vẫn duy trì thói quen ăn cay truyền thống?
1. Kháng khuẩn tự nhiên và an toàn thực phẩm
Vào thời cổ đại chưa có tủ lạnh, nhiệt độ và độ ẩm cao ở vùng nhiệt đới và sub-nhiệt đới rất dễ làm thực phẩm bị ôi thiu.
Các thành phần hóa học thực vật trong gia vị vị cay có tác dụng kháng khuẩn tự nhiên, giúp kéo dài thời gian bảo quản và đảm bảo an toàn thực phẩm.
2. Kích thích tiết nước bọt và thúc đẩy thèm ăn
Cái nóng gay gắt khiến máu dồn ra bề mặt cơ thể để giải nhiệt, dẫn đến lượng máu cung cấp cho hệ tiêu hóa giảm, gây ra tình trạng chán ăn.
Vị cay vừa phải có thể kích thích tiết nước bọt và axit dạ dày, giúp ăn ngon miệng và tinh thần tỉnh táo hơn.
Hiệu ứng đối lập tâm lý và cảm giác mát mẻ
Bên cạnh phản ứng sinh lý đổ mồ hôi, cảm giác mát mẻ sau khi ăn cay còn đến từ “hiệu ứng đối lập” tâm lý thú vị.
Trong quá trình ăn cay, cơ thể cảm thấy nóng bừng dữ dội; khi ngừng ăn và được làn gió mát thổi qua, sự chênh lệch nhiệt độ lớn trước và sau mang lại cho não bộ ảo giác “ngay lập tức trở nên thật mát mẻ”.
Ăn cay thực sự có thể kích hoạt cơ chế đổ mồ hôi, nhưng ở những nơi có độ ẩm cao, nếu không kết hợp quạt thổi, nó sẽ chỉ khiến bạn đầm đìa mồ hôi và khó chịu hơn!
Lần tới khi thưởng thức món cay vào mùa hè, hãy nhớ chuẩn bị sẵn quạt và máy hút ẩm để trải nghiệm trọn vẹn niềm vui giải nhiệt sảng khoái!