Chắc chắn ai cũng đã từng trải qua cảm giác đau đầu, cảm giác như thể đầu mình sắp nổ tung thực sự rất khó chịu.
Làm việc cả ngày khiến cổ và vai bị căng cứng, nhìn vào màn hình quá lâu khiến mắt bị mỏi, hay thậm chí là mất ngủ vào đêm hôm trước – một cơn đau đầu có thể đột ngột gõ cửa tìm đến bạn bất cứ lúc nào.
Khi cơn đau đầu ập đến, ngoài việc với tay lấy thuốc giảm đau, chúng ta còn có thể làm gì khác? Và những trường hợp nào là tuyệt đối không được trì hoãn vì là dấu hiệu nguy hiểm?
Một số phương pháp thực tế để giảm đau đầu
Đối với đau đầu do căng thẳng (gây ra bởi căng cơ cổ và vai) và đau đầu do mệt mỏi phổ biến nhất, thực tế có một số mẹo nhỏ giúp giảm đau mà không cần dùng thuốc:
Chườm nóng và chườm lạnh: Chọn phương pháp phù hợp theo loại đau
| Loại đau đầu | Phương pháp khuyên dùng | Lý do |
|---|---|---|
| Đau đầu do căng thẳng | Chườm nóng lên cổ, vai và sau gáy | Để thư giãn các cơ và màng cơ bị căng cứng |
| Đau nửa đầu | Chườm lạnh lên trán hoặc thái dương | Để giảm cảm giác nhói đau do giãn mạch máu cục bộ |
Một cách đơn giản để đánh giá: Nếu cơn đau của bạn có cảm giác bó chặt như thể toàn bộ đầu bị siết lại, hãy thử chườm nóng; nếu là đau nhói một bên, chườm lạnh thường sẽ dễ chịu hơn.
Tránh xa các tác nhân kích thích, cho não một môi trường yên tĩnh
Khi bị đau đầu, não của bạn đang ở trong trạng thái cực kỳ nhạy cảm.
Ánh sáng mạnh, tiếng ồn và ánh sáng xanh từ màn hình điện thoại đều sẽ làm tăng cảm giác khó chịu của bạn lên gấp nhiều lần.
Tránh xa những kích thích này, tìm một không gian yên tĩnh và tối tăm, sau đó nhắm mắt nghỉ ngơi từ 15 đến 30 phút – điều này thường hiệu quả hơn nhiều so với việc cố gắng tiếp tục làm việc.
Bổ sung nước và một lượng caffeine vừa phải
Bạn có bao giờ nhận ra rằng sau một ngày bận rộn và quên uống nước, đến buổi chiều đầu bạn bắt đầu đau âm ỉ?
Mất nước nhẹ là nguyên nhân gây đau đầu rất dễ bị bỏ qua. Khi cơ thể thiếu nước, lưu lượng máu lên não giảm, kích hoạt chuông báo động đau. Hãy thử uống từ từ 300 đến 500 ml nước ở nhiệt độ phòng và theo dõi trong 20 phút xem có cải thiện không.
Một lượng caffeine vừa phải cũng giúp co mạch máu nhẹ, có tác dụng giảm đau nhất định ở giai đoạn đầu của cơn đau nửa đầu. Nhưng hãy lưu ý từ “vừa phải” – chỉ cần một tách cà phê đen là đủ. Uống quá nhiều sẽ khiến bạn càng thêm nhạy cảm.
Bấm huyệt và kéo giãn cơ
Dùng ngón tay cái ấn vào huyệt Phong Trì (chỗ lõm hai bên chân tóc sau gáy) và huyệt Hợp Cốc (điểm cao nhất của kẽ tay giữa ngón trỏ và ngón cái) trong 30 giây đến 1 phút mỗi lần có thể giúp giảm căng thẳng ở vùng đầu, cổ và vai.
Kết hợp với các động tác kéo giãn cổ nhẹ nhàng bằng cách từ từ nghiêng đầu sang trái và phải sẽ mang lại hiệu quả tốt hơn nữa.
Thuốc giảm đau không phải là thần dược: Dùng sai cách còn tệ hơn
Uống thuốc giảm đau là cách nhanh nhất để cắt cơn đau, điều đó không có vấn đề gì. Nhưng bạn có biết không? Thời điểm và tần suất uống mới là chìa khóa thực sự.
Thời điểm uống thuốc tốt nhất
Thuốc giảm đau tốt nhất nên uống ngay khi bạn bắt đầu có cảm giác cơn đau đầu đang đến. Chờ đến khi đau đến toát mồ hôi hột, đau không chịu nổi mới uống thuốc thì hiệu quả thường sẽ giảm đi rất nhiều.
Điều này là do một khi tín hiệu đau đã được “khuếch đại” trong hệ thần kinh đến một mức độ nhất định, các thuốc giảm đau thông thường sẽ rất khó để đè nó xuống lại.
“Đau đầu do lạm dụng thuốc” là có thật
Nếu bạn uống thuốc giảm đau nhiều hơn 10 đến 15 ngày mỗi tháng, cơ thể bạn có thể xảy ra phản ứng ngược, loại thuốc vốn dùng để cắt cơn đau nay lại trở thành nguyên nhân gây đau đầu.
| Trường hợp | Nguy cơ |
|---|---|
| Uống thuốc giảm đau trên 15 ngày một tháng | Khả năng cao gây ra đau đầu do lạm dụng thuốc |
| Uống thuốc từ 10 đến 14 ngày một tháng | Đã nằm trong vùng cảnh báo |
| Uống thuốc dưới 10 ngày một tháng | Phạm vi sử dụng bình thường |
Tình trạng này trong y học được gọi là Đau đầu do lạm dụng thuốc (MOH), nó có thể biến những cơn đau đầu thỉnh thoảng xuất hiện thành cơn đau dai dẳng phải đối mặt mỗi ngày.
Nếu bạn nhận thấy bản thân ngày càng phụ thuộc vào thuốc giảm đau, hãy gặp bác sĩ để thảo luận về các phương án thay thế.
Trước tiên hãy hiểu rõ cơn đau đầu của bạn thuộc nhóm nào
Hầu hết các cơn đau đầu mà mọi người gặp phải thường không tìm thấy “nguyên nhân bệnh lý” rõ ràng, trong y học được phân loại là Đau đầu nguyên phát.
| Phân loại | Định nghĩa | Các loại thường gặp |
|---|---|---|
| Đau đầu nguyên phát | Bản thân đau đầu đã là bệnh, không phải do bệnh khác gây ra | Đau đầu do căng thẳng, Đau nửa đầu, Đau đầu cụm |
| Đau đầu thứ phát | Đau đầu là "triệu chứng" của bệnh khác | Đau đầu gây ra bởi xuất huyết não, viêm màng não hoặc u não |
Đau đầu nguyên phát chiếm hơn 90% tổng số ca đau đầu. Mặc dù gây khó chịu nhưng chúng thường không đe dọa đến tính mạng.
Vậy tại sao chúng ta vẫn cần đặc biệt đề cập đến Đau đầu thứ phát? Bởi vì mặc dù hiếm gặp, nhưng nó có thể là tín hiệu cảnh báo của các bệnh nghiêm trọng như xuất huyết não, nhiễm trùng hoặc khối u.
Và sự khác biệt giữa hai loại này đôi khi không thể xác định chỉ bằng mức độ đau; điều bạn cần chú ý là các triệu chứng khác đi kèm với cơn đau đầu.
Đừng do dự trong những tình huống này: Đi cấp cứu ngay lập tức
Nếu cơn đau đầu của bạn khớp với bất kỳ điều nào sau đây, hãy đặt mọi thứ xuống và tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức:
“Đau đầu sét đánh”: Cơn đau bùng phát đột ngột dữ dội
Đạt đến mức độ đau đầu dữ dội nhất trong đời bạn trong vòng vài giây đến một phút, giống như có thứ gì đó phát nổ trong đầu. Tình trạng này, được gọi là Đau đầu sét đánh (Thunderclap Headache), có thể biểu thị tình trạng xuất huyết dưới nhện hoặc vỡ phình mạch não – mỗi phút trôi qua đều là một cuộc chạy đua với thời gian.
Đau đầu kèm theo “triệu chứng thần kinh”
Nếu cơn đau đầu của bạn đi kèm với bất kỳ tình trạng nào sau đây, điều đó có nghĩa là điều gì đó nghiêm trọng có thể đang xảy ra trong não của bạn:
- Đột ngột yếu hoặc tê tay chân
- Nói ngọng, nói lắp hoặc không thể nói được
- Ý thức mơ hồ, buồn ngủ khó đánh thức
- Thị lực giảm đột ngột hoặc nhìn đôi (nhìn một hóa hai)
- Đi đứng loạng choạng hoặc không thể đứng vững
Đau đầu kèm theo dấu hiệu nhiễm trùng
Sốt + Đau đầu + Cứng cổ – sự xuất hiện đồng thời của ba triệu chứng này là biểu hiện điển hình của bệnh viêm màng não và cần được xử lý cấp cứu khẩn cấp.
Cân nhắc đặc biệt về tuổi tác và tiền sử bệnh
| Trường hợp | Mô tả |
|---|---|
| Bị đau đầu dữ dội lần đầu tiên sau 50 tuổi | Cần loại trừ viêm động mạch thái dương, khối u hoặc các khả năng khác |
| Bệnh nhân ung thư xuất hiện kiểu đau đầu mới | Cần loại trừ di căn não |
| Đau đầu liên tục và trở nên trầm trọng hơn sau chấn thương đầu | Có thể là xuất huyết dưới màng cứng |
Những tình huống này không phải là việc bạn có thể “chờ xem sao”.
Thà đi cấp cứu và phát hiện ra đó chỉ là một sự báo động nhầm còn hơn bỏ lỡ khoảng thời gian vàng để cứu mạng.
Đừng coi nhẹ bất kỳ cơn đau đầu nào, và đừng tự dọa mình mỗi lần
Thái độ thực tế nhất đối với đau đầu là:
Học cách tự xoa dịu bản thân đồng thời biết khi nào cần kêu cứu.
Hầu hết mọi lúc, một cốc nước, một khoảng thời gian nghỉ ngơi yên tĩnh hoặc thuốc uống đúng lúc là tất cả những gì cần thiết để giúp bạn quay lại nhịp sống bình thường.
Nhưng nếu cơn đau đầu của bạn là cơn đau dữ dội bùng phát đột ngột, đi kèm các triệu chứng thần kinh hoặc kết hợp sốt và cứng cổ, thì đừng cố chịu đựng – hãy để nhân viên y tế chuyên nghiệp đưa ra quyết định.
Nghỉ ngơi khi đến lúc cần nghỉ ngơi, và đi khám bệnh một cách quyết đoán khi cần thiết. Hãy chăm sóc tốt cho cái đầu của bạn để nó có thể tiếp tục hoạt động tốt cho bạn.