Bạn có thường xuyên cảm thấy khát nước, liên tục chạy vào nhà vệ sinh, hoặc ăn rất nhiều nhưng lại sụt cân một cách bí ẩn?
Hãy cẩn thận, đây có thể là hệ thống trao đổi chất của cơ thể bạn đang gửi đi tín hiệu cầu cứu.
Triệu chứng ‘Ba nhiều một ít’ điển hình nhất của bệnh tiểu đường là gì?
Dấu hiệu cảnh báo sớm kinh điển nhất của bệnh tiểu đường là cái gọi là ‘ba nhiều một ít’ (tiểu nhiều, uống nhiều, ăn nhiều và sụt cân). Vì lượng đường trong máu quá cao, cơ thể sẽ cố gắng hết sức để pha loãng và đào thải đường ra ngoài, dẫn đến một chuỗi phản ứng liên hoàn.
| Triệu chứng | Nguyên nhân |
|---|---|
| Tiểu nhiều (Tiểu quá mức) | Thận nhằm đào thải lượng đường dư thừa, sẽ kéo theo một lượng nước lớn, dẫn đến tần suất và lượng nước tiểu tăng lên rõ rệt (đặc biệt là tiểu đêm) |
| Khát nhiều (Khát quá mức) | Cơ thể phát ra tín hiệu mất nước sau khi mất một lượng nước lớn, khiến người bệnh khát nước một cách bất thường |
| Ăn nhiều (Ăn quá mức) | Mặc dù có rất nhiều đường trong máu nhưng các tế bào lại không thể hấp thụ năng lượng, khiến não bộ lầm tưởng rằng bạn đang bị đói, dẫn đến sự thèm ăn tăng lên đáng kể |
| Sụt cân | Tế bào thiếu năng lượng, cơ thể đành phải đốt cháy cơ bắp và chất béo để thay thế, khiến cân nặng sụt giảm nhanh chóng không rõ nguyên nhân |
Đường tràn ngập trong máu, nhưng không một giọt năng lượng nào có thể đi vào các tế bào.
Đây là lý do tại sao bệnh nhân tiểu đường rõ ràng ăn rất nhiều nhưng vẫn ngày càng gầy đi và mệt mỏi hơn.
Ngoài ‘Ba nhiều một ít’, những triệu chứng nào khác dễ bị bỏ qua?
Nhiều người nghĩ rằng bệnh tiểu đường nhất định phải có biểu hiện khát nước và tiểu nhiều rõ rệt, nhưng bệnh tiểu đường tuýp 2 ở giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng.
Những ‘dấu hiệu cảnh báo ẩn’ sau đây dễ bị bỏ qua và coi là do căng thẳng, ngủ kém hoặc lão hóa:
| Triệu chứng không điển hình | Tại sao chúng xuất hiện |
|---|---|
| Dễ mệt mỏi | Tế bào không nhận được đầy đủ năng lượng, khiến người bệnh uể oải và thiếu sức sống |
| Vết thương lâu lành | Đường huyết cao làm tổn thương chức năng mạch máu, ngăn cản chất dinh dưỡng truyền đến vết thương, khiến tốc độ hồi phục giảm đi rõ rệt |
| Da ngứa ngáy hoặc nhiễm trùng tái phát | Đường huyết cao làm giảm khả năng miễn dịch, khiến da dễ bị khô, ngứa và nhiễm nấm |
| Tầm nhìn mờ | Đường huyết cao ảnh hưởng đến thủy tinh thể của mắt, gây ra sự dao động về thị lực |
| Tê bì hoặc châm chích tay chân | Các đầu dây thần kinh bắt đầu thoái hóa vì không nhận được sự nuôi dưỡng đầy đủ từ máu |
| Da cổ hoặc nách bị sạm đen | Biểu hiện bên ngoài của tình trạng kháng insulin, trong y học gọi là bệnh gai đen (Acanthosis nigricans) |
| Viêm nướu, bệnh nha chu | Đường huyết cao làm cho khoang miệng dễ sinh sôi vi khuẩn hơn, gây viêm nhiễm tái đi tái lại |
Nếu bạn nhận thấy cơ thể xuất hiện đồng thời một vài triệu chứng nêu trên và chúng kéo dài một thời gian không cải thiện, bạn nên nâng cao cảnh giác.
Ai là nhóm có nguy cơ cao mắc bệnh tiểu đường?
Không phải ai cũng có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường như nhau. Càng có nhiều đặc điểm dưới đây, bạn càng cần lưu ý đến tình trạng đường huyết của mình:
| Yếu tố nguy cơ | Giải thích |
|---|---|
| Tiền sử gia đình | Cha mẹ hoặc anh chị em ruột bị tiểu đường, nguy cơ di truyền của bạn sẽ cao hơn rõ rệt |
| Béo phì và thừa mỡ nội tạng | Đây là thủ phạm chính gây ra tình trạng kháng insulin |
| Lười vận động | Lối sống ít vận động làm giảm khả năng sử dụng đường huyết của cơ bắp |
| Thói quen ăn uống không lành mạnh | Tiêu thụ thực phẩm nhiều đường, nhiều dầu mỡ, nhiều calo và tinh bột tinh chế trong thời gian dài |
| Tuổi từ 45 trở lên | Khi tuổi tác tăng lên, chức năng của tuyến tụy suy giảm dần (tuy nhiên những năm gần đây đang có xu hướng trẻ hóa) |
| Tiền sử tiểu đường thai kỳ | Từng bị đường huyết cao trong thai kỳ, làm tăng nguy cơ phát triển bệnh tiểu đường tuýp 2 trong tương lai |
| Hội chứng chuyển hóa | Những người đồng thời gặp các vấn đề như huyết áp cao và mỡ máu cao |
Di truyền quyết định ‘khoảng dung sai’ bẩm sinh của
tuyến tụy, trong khi thói quen sinh hoạt quyết định liệu bạn có dùng hết khoảng dung sai đó hay không.
Làm thế nào để xác định xem bạn có bị tiểu đường hay không?
Nếu có triệu chứng, đừng tự hù dọa bản thân nhưng cũng đừng bỏ qua. Cách chính xác nhất là đến bệnh viện để xét nghiệm máu.
Tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh tiểu đường
| Chỉ số | Bình thường | Tiền tiểu đường | Tiểu đường |
|---|---|---|---|
| Đường huyết lúc đói | < 100 mg/dL | 100 ~ 125 mg/dL | ≧ 126 mg/dL |
| Đường huyết 2 giờ sau ăn | < 140 mg/dL | 140 ~ 199 mg/dL | ≧ 200 mg/dL |
| Chỉ số HbA1c | < 5.7% | 5.7% ~ 6.4% | ≧ 6.5% |
Ba chỉ số đầu tiên cần đáp ứng tiêu chuẩn ít nhất 2 lần để chẩn đoán xác định. Nếu đường huyết ngẫu nhiên vượt quá 200 mg/dL và đi kèm triệu chứng điển hình (ba nhiều một ít), chỉ cần 1 lần là có thể chẩn đoán xác định.
Ba bước để tự kiểm tra
| Bước | Giải thích |
|---|---|
| 1. Đo đường huyết định kỳ | Sử dụng máy đo đường huyết để theo dõi thường xuyên, 1-2 lần/tuần đối với người có đường huyết ổn định, và ít nhất một lần/ngày đối với người không ổn định |
| 2. Đọc trị số bất thường | Đối chiếu với bảng trên; nếu các trị số rơi vào phạm vi ’tiền tiểu đường’, bạn nên nhanh chóng đi khám |
| 3. Ghi chép xu hướng ổn định | Trị số đơn lẻ có thể bị ảnh hưởng bởi tình trạng cơ thể ngày hôm đó, vì vậy xu hướng dài hạn mới là cơ sở phán đoán chính xác nhất |
Đừng bỏ qua những thay đổi nhỏ trong cơ thể bạn
Các triệu chứng sớm của bệnh tiểu đường giống như việc luộc ếch trong nước ấm; đến lúc bạn cảm nhận rõ rệt cơ thể bất ổn thì thường đã bỏ lỡ thời điểm can thiệp tốt nhất.
Phát hiện sớm một bước giúp bạn kiểm soát sớm hơn và tránh được các biến chứng không thể đảo ngược.
Nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc gần đây nhận thấy bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào ở trên, bạn nên chủ động yêu cầu xét nghiệm đường huyết lúc đói và HbA1c trong lần khám sức khỏe định kỳ tiếp theo.
Dành ra vài phút để lấy một ống máu có thể sẽ giúp bạn tránh được hàng thập kỷ rủi ro sức khỏe trong tương lai.