Có những lúc nước mũi chảy ròng ròng như vòi nước, nhưng cũng có lúc lại biến thành những chiếc vảy cứng ngắc bám chặt trong mũi.
Tệ hơn nữa là khi ngứa tay ngoáy mũi, bạn lại bị chảy máu cam.
Những thứ này thực sự có ý nghĩa gì? Thực chất, tất cả đều liên quan đến độ ẩm của khoang mũi và sự mỏng manh của các mao mạch.
Tại sao nước mũi lúc loãng lúc đặc?
Dù đều là dịch mũi nhưng kết cấu lại khác biệt rất lớn, mấu chốt nằm ở "thành phần được thêm vào" bên trong khác nhau.
Nước mũi chứa khoảng 95% là nước, 5% còn lại mới là yếu tố quyết định kết cấu, bao gồm mucin, tế bào miễn dịch, và bụi bẩn bên ngoài.
| Kết cấu | Cơ thể đang làm gì |
|---|---|
| Nước mũi loãng | Rửa vật lý. Mao mạch giãn nở cực nhanh, nước thoát ra ồ ạt không kịp hòa lẫn mucin, nên chảy ra như nước vòi |
| Dịch mũi đặc | Dọn dẹp chiến trường. Phản ứng viêm kích thích tuyến tiết ra lượng lớn mucin, cộng với sự tích tụ của tế bào bạch cầu đã chết và xác tế bào làm dịch đặc lại |
Nước mũi loãng là cơ thể đang rửa sạch, còn dịch đặc là cơ thể đang chiến đấu và dọn dẹp chiến trường.
mucin giống như loại keo do cơ thể tự chế tạo, có phân tử lớn và rất hút nước. Khi nước bốc hơi và tỷ lệ mucin tăng lên, dịch mũi sẽ ngày càng đặc.
Rỉ mũi dẻo thực chất từ đâu mà ra?
Rỉ mũi dẻo thực chất là kết quả của việc dịch mũi đóng vai trò như "bẫy dính ruồi".
Mũi của bạn hít vào bụi bẩn, khí thải, tế bào chết, và vi khuẩn suốt 24 giờ mỗi ngày. Những chất bẩn này sau khi bị giữ lại bởi mucin trong dịch mũi, dưới luồng khí thở thổi qua liên tục, sẽ bị bay hơi phần lớn lượng nước.
Sau khi dịch mũi loãng ban đầu được cô đặc và kết tụ lại, nó sẽ trở nên dẻo như đất sét, sờ vào thấy dính dính, đó chính là rỉ mũi bình thường.
Vì vậy, rỉ mũi không phải là chất bẩn gây hại, mà là sản phẩm phụ bảo vệ của khoang mũi bằng cách đóng gói bụi bẩn.
Vảy cứng trong mũi thực chất là gì?
Khi bạn sờ thấy vật cứng bám vào thành mũi như vỏ sò, và cạy ra thấy đau, thì đó thường không chỉ là rỉ mũi thông thường mà là vảy máu thực sự.
Điều này tương tự như việc đầu gối bị trầy xước và đóng một lớp vảy cứng sau vài ngày, chỉ khác là vết thương này nằm ở bên trong mũi của bạn.
Phần trước của khoang mũi có một khu vực gọi là đám rối Kiesselbach (Kiesselbach's plexus), nơi niêm mạc cực kỳ mỏng nhưng lại chứa mạng lưới mao mạch dày đặc.
Khi thời tiết quá khô, ngồi điều hòa hoặc bị dị ứng, niêm mạc sẽ bị khô ráp và co rút. Chỉ cần dụi mũi hoặc xì mũi mạnh, các mao mạch sẽ bị rỉ máu nhẹ.
Lượng máu nhỏ này hòa lẫn với dịch mũi và nhanh chóng khô đi dưới luồng khí khô thổi vào, trở thành lớp vảy cứng bám chặt vào niêm mạc.
Tại sao cạy vảy mũi lại gây chảy máu cam?
Đây là nguyên nhân chảy máu cam phổ biến nhất, y học gọi là chấn thương cơ học, nói một cách dễ hiểu là vật lý xé rách vết thương.
Nó sẽ rơi vào một vòng tuần hoàn ác tính:
| Bước | Có chuyện gì xảy ra |
|---|---|
| 1. Khô nứt chảy máu | Khoang mũi quá khô, mao mạch bị vỡ và rỉ máu nhẹ |
| 2. Đông tụ đóng vảy | Máu và rỉ mũi khô lại, bám chặt vào lớp niêm mạc mỏng manh |
| 3. Ngứa tay cạy ra | Cảm thấy vướng víu nên không nhịn được cạy đi, kéo theo cả lớp niêm mạc sắp lành bên dưới ra ngoài |
Khoảnh khắc bạn cố tình cạy lớp vảy ra cũng giống như việc xé rách vết thương đang lành một lần nữa, khiến mao mạch bên dưới lập tức phun máu trở lại.
Để phá vỡ tam giác ác quỷ này, mấu chốt là không cạy mạnh, hãy thay bằng phương pháp nhẹ nhàng như sau:
| Phương pháp | Giải thích |
|---|---|
| Làm mềm bằng hơi nước nóng | Hít thở sâu hơi nước nóng khi tắm để vảy hút đủ nước, chỉ cần xì nhẹ là tự rơi ra ngoài |
| Thoa vaseline dưỡng ẩm | Dùng tăm bông chấm một chút vaseline thoa vào thành trong lỗ mũi để khóa ẩm và ngăn chất bẩn, vết thương sẽ không dễ đóng vảy cứng lại |
Hãy trân trọng khoang mũi, từ bỏ thói quen ngoáy mũi
Đừng xem nhẹ dịch mũi và rỉ mũi, chúng thực sự phản ánh độ ẩm và tình trạng sức khỏe của khoang mũi.
Dù loãng, đặc hay đóng vảy, đằng sau đó đều là quá trình cơ thể đang rửa trôi, chiến đấu hoặc tự sửa chữa.
Chỉ cần dưỡng ẩm tốt, từ bỏ thói quen ngoáy mũi, kết hợp hơi nước nóng và vaseline để làm sạch nhẹ nhàng, bạn sẽ hồi phục được tấm lưới bảo vệ khỏe mạnh cho khoang mũi và tránh bị chảy máu cam không đáng có.