คุณกำลังปวดขมับตุ๊บๆ ตึงๆ ที่ท้ายทอย หรือรู้สึกเหมือนมี แถบรัดแน่น รอบศีรษะอยู่หรือเปล่า? เคยสังเกตไหมว่า ตำแหน่งที่คุณปวดหัวในแต่ละครั้งมักจะไม่เหมือนเดิม?

อันที่จริงแล้ว เพียงแค่สังเกตจาก “ตำแหน่งที่ปวด” ก็สามารถช่วยให้คุณประเมินเบื้องต้นได้ว่าอาการปวดหัวของคุณจัดอยู่ในประเภทใด

ตำแหน่งต่างกัน ประเภทอาการปวดหัวก็ต่างกัน

แม้ว่าอาการปวดหัวจะมีอยู่หลายประเภท แต่ตำแหน่งที่เกิดอาการปวดมักจะมีรูปแบบที่ชัดเจน หากลองแบ่งพื้นที่การปวดออกเป็น 3 บริเวณใหญ่ๆ จะช่วยให้คุณประเมินอาการของตัวเองได้ง่ายขึ้น

ตึงแน่นทั่วทั้งศีรษะหรือบริเวณท้ายทอย: ปวดหัวจากกล้ามเนื้อเกร็งตัว

นี่คือประเภทของอาการปวดหัวที่พบได้บ่อยที่สุด โดยประมาณ 70% ของคนทั่วไปเคยผ่านประสบการณ์นี้มาแล้ว

ความรู้สึกจะเหมือนมี แถบที่มองไม่เห็น มารัดจากหน้าผากอ้อมไปถึงท้ายทอย บีบรัดศีรษะทั้งหมดไว้แน่น ลักษณะการปวดจะเป็นแบบ ปวดตื้อๆ หนักๆ และจะไม่ปวดตุ๊บๆ ตามจังหวะชีพจร

แม้ว่า อาการปวดหัวจากกล้ามเนื้อเกร็งตัว จะไม่รุนแรงมากนัก แต่เนื่องจากเป็นอาการที่พบได้บ่อยอย่างยิ่ง หากปล่อยให้สะสมเรื้อรังก็อาจส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตโดยรวมอย่างที่คาดไม่ถึง

ปวดตุ๊บๆ ข้างเดียวหรือทั้งสองข้าง: ไมเกรน

ชื่อของโรค ไมเกรน อาจทำให้หลายคนเข้าใจผิดว่า ต้องปวดหัวแค่ข้างเดียวเท่านั้น แต่ความจริงแล้วไม่จำเป็นเสมอไป

อาการไมเกรนที่พบบ่อยมักจะมีลักษณะ ปวดตุ๊บๆ ตามจังหวะการเต้นของหัวใจ และมักจะมาพร้อมกับกลุ่มอาการข้างเคียงอื่นๆ เสมอ

บางคนอาจมีอาการที่เรียกว่า “อาการนำ” (Aura) ล่วงหน้าประมาณ 20 ถึง 60 นาที ก่อนที่ ไมเกรน จะเริ่มปวดอย่างรุนแรง เช่น เห็นแสงวาบในตา เห็นเส้นซิกแซกสว่างๆ หรือ ตาพร่ามัวไปชั่วขณะ

หากคุณเคยมีประสบการณ์เหล่านี้ ก็เกือบจะมั่นใจได้เลยว่าอาการปวดนั้นคือ ไมเกรน

ปวดรุนแรงรอบกระบอกตา: ปวดหัวแบบกลุ่ม

อาการปวดหัวแบบกลุ่ม (Cluster Headache) เป็นอาการที่พบได้ค่อนข้างยาก แต่ความรุนแรงของมันถึงขั้นได้รับการขนานนามว่า “อาการปวดหัวอยากฆ่าตัวตาย” แค่ชื่อก็บอกได้แล้วว่าสร้างความทรมานให้มากขนาดไหน

อาการปวดหัวแบบกลุ่ม มีรูปแบบที่แปลกประหลาดอย่างหนึ่งคือ มักจะปวดใน เวลาที่ค่อนข้างคงที่ โดยเฉพาะช่วงกลางดึกหรือเช้ามืด ปลุกคุณให้ตื่นขึ้นมาด้วยความเจ็บปวดอย่างทรมานราวกับเป็นนาฬิกาปลุก

แค่ตำแหน่งยังไม่พอ? เบาะแสเหล่านี้ก็สำคัญไม่แพ้กัน

แม้ตำแหน่งการปวดจะเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีในการประเมินประเภทของอาการปวดหัว แต่มันไม่ใช่สิ่งเดียวที่ใช้ตัดสิน

บางครั้งโรคไมเกรนก็อาจทำให้เจ็บทั้งสองข้างพร้อมกัน หรืออาการปวดหัวจากกล้ามเนื้อเกร็งตัวก็อาจจะปวดเน้นไปที่ข้างใดข้างหนึ่งได้ แล้วเราจะแยกแยะให้ชัดเจนขึ้นได้อย่างไร? นอกจาก “ปวดตรงไหน” แล้ว ต้องสังเกตเพิ่มเติมอีก 3 มิตินี้

รู้สึกปวด “แบบไหน”?

มีอาการอื่นร่วมด้วยไหม?

นี่มักจะเป็นเบาะแสที่ทรงพลังที่สุดในการช่วยแยกประเภทของอาการปวดหัว

ปวดนานแค่ไหน? ปวดบ่อยแค่ไหน?

เมื่อนำทั้ง 4 มิติ ได้แก่ ตำแหน่ง + ลักษณะการปวด + อาการร่วม + รูปแบบเวลา มาปะติดปะต่อเข้าด้วยกันราวกับจิ๊กซอว์ ภาพของอาการปวดหัวของคุณก็จะชัดเจนยิ่งขึ้น

ปวดหัวครั้งต่อไป ให้สังเกตก่อนที่จะรีบกินยา

เมื่อเริ่มรู้สึกปวดหัว อย่าเพิ่งรีบหยิบยามากลืนลงคอ ลองใช้เวลาเพียงไม่กี่วินาทีเพื่อสังเกตตัวเอง:

ปวดตรงไหน? ปวดแบบไหน? และมีความรู้สึกอื่นๆ ร่วมด้วยหรือไม่?

การสังเกตนี้ไม่เพียงแต่จะช่วยให้คุณพบวิธีบรรเทาอาการที่ตรงจุดมากขึ้นเท่านั้น

• ปวดหัวจากกล้ามเนื้อเกร็งตัว อาจบรรเทาได้ด้วยการผ่อนคลายกล้ามเนื้อคอและบ่า
• ไมเกรน ต้องการการพักผ่อนอย่างสงบในห้องที่มืดและเงียบ

หากจำเป็นต้องไปพบแพทย์ ข้อมูลจากการสังเกตเหล่านี้จะกลายเป็นเบาะแสที่แม่นยำมากสำหรับแพทย์ ช่วยให้คุณหลุดพ้นจากความทรมานของอาการปวดหัวได้รวดเร็วยิ่งขึ้น

ร่างกายของคุณพยายามพูดคุยกับคุณผ่าน “ความเจ็บปวด” อยู่เสมอ การเรียนรู้ที่จะฟังและเข้าใจภาษาของร่างกาย คือก้าวแรกที่สำคัญที่สุดในการดูแลตัวเอง

Reference

• 突然頭痛怎麼辦？6 大頭痛位置圖解病因，這些情況快就醫！
• 淺談偏頭痛 - 高雄醫學大學附設醫院
• 頭痛治療方法、偏頭痛舒緩及頭痛成因 - 脊醫及腦神經科醫療中心
• 甚麼是偏頭痛？ – 台灣頭痛學會