“Cứu hay không cứu?”
Khi người thân bước vào giai đoạn cuối đời, hơi thở ngày một yếu dần, khoảnh khắc bác sĩ hỏi bạn có muốn đặt ống nội khí quản hay không thường là câu hỏi đau lòng nhất đối với một gia đình.
Câu hỏi này không có đáp án tiêu chuẩn, nhưng hiểu biết thêm một chút sẽ giúp bạn bớt hoang mang và đưa ra lựa chọn an tâm hơn.
Lệnh “Không đặt ống nội khí quản (DNI)” là gì? Và khác với “Không hồi sức tim phổi (DNR)” ở điểm nào?
Ở giai đoạn cuối đời, khi tình trạng bệnh đã không thể đảo ngược, các biện pháp can thiệp y tế quá mức đôi khi chỉ làm tăng thêm sự đau đớn cho người bệnh.
Lúc này, nhân viên y tế thường đề cập đến hai thuật ngữ: DNI và DNR. Chúng thường bị nhầm lẫn, nhưng thực tế phạm vi áp dụng khá khác nhau:
| Lệnh y khoa | Tên đầy đủ | Nội dung |
|---|---|---|
| DNI | Lệnh không đặt ống nội khí quản | Cho phép các biện pháp cấp cứu cơ bản khác, nhưng không đặt ống thở, không đặt ống nội khí quản |
| DNR | Không hồi sức tim phổi | Khi tim ngừng đập, không ép tim, không sốc điện hay thực hiện các biện pháp cấp cứu khác |
Lựa chọn
DNIkhông có nghĩa là từ bỏ điều trị, mà là chọn phương pháp chăm sóc ưu tiên sự thoải mái.
Ví dụ, khi bệnh nhân đã ký DNI bị khó thở, đội ngũ y tế vẫn sẽ cung cấp mặt nạ oxy, thuốc để giảm bớt sự khó chịu, chỉ là không đặt ống thở xâm lấn.
Đây cũng là lý do tại sao việc lập kế hoạch chăm sóc trước lại quan trọng đến vậy:
Việc tự bày tỏ nguyện vọng cuối đời của mình khi còn tỉnh táo sẽ giúp tránh việc để lại quyết định nặng nề này hoàn toàn cho những người thân đang bối rối.
Đã đặt ống rồi thì có thể rút ra được không?
Nếu bệnh nhân đã được đặt ống nội khí quản, nhưng bệnh tình đã chuyển sang giai đoạn cuối không thể đảo ngược, lúc này có thể rút ống ra được không?
Câu trả lời là có, trong chăm sóc giảm nhẹ điều này được gọi là rút ống giảm nhẹ. Mục đích của nó hoàn toàn khác với rút ống hồi phục khi bệnh tình cải thiện:
| Loại rút ống | Mục đích |
|---|---|
| Rút ống hồi phục | Bệnh cải thiện, bệnh nhân có thể tự thở, rút ống để quay lại cuộc sống bình thường |
| Rút ống giảm nhẹ | Bệnh không thể đảo ngược, rút bỏ các can thiệp y tế duy trì sự sống vô ích, để bệnh nhân ra đi tự nhiên và thoải mái |
Rút ống giảm nhẹ không phải là “rút thiết bị hỗ trợ sự sống rồi bỏ mặc”, mà là ngừng sự kéo dài vô ích, trả lại sự thoải mái và tôn nghiêm cho người bệnh.
Trong quá trình này, đội ngũ y tế sẽ sử dụng thuốc để đảm bảo bệnh nhân không cảm thấy khó thở hay đau đớn, giúp người nhà có thể ở bên cạnh chăm sóc một cách bình yên.
Khoảnh khắc này cũng là lúc để thực hiện “bốn giai đoạn của cuộc đời” (bốn lời từ biệt):
| Hành động | Giải thích |
|---|---|
| Cảm ơn | Cảm ơn vì tất cả những gì người đã làm cho chúng con trong cuộc đời này |
| Bày tỏ tình yêu | Nói lời yêu thương từ sâu trong lòng ra thành tiếng |
| Xin lỗi | Buông bỏ những tiếc nuối và khúc mắc giữa nhau |
| Chào tạm biệt | Nói lời chào tạm biệt một cách trọn vẹn |
Tình yêu đích thực không nhất thiết phải là cố gắng níu kéo bằng mọi giá.
Đôi khi, chọn cách buông tay và giảm bớt đau đớn cho người thân mới thực sự là lời từ biệt sâu sắc nhất.
Thảo luận sớm với gia đình về việc lập kế hoạch chăm sóc trước có thể giúp cả người bệnh và người nhà bớt đi những hối tiếc.